O projekcie

Celem realizowanego w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego projektu jest pełne naukowe opracowanie średniowiecznego malarstwa witrażowego w Polsce. Wcześniejsze prace w tym zakresie prowadzone były pod kierunkiem prof. Lecha Kalinowskiego (zm. 2004 r.), z którym współpracowała najpierw Hanna Pieńkowska, następnie zaś Helena Małkiewiczówna. Wieloletnie badania tych uczonych zaowocowały szeregiem publikacji na temat polskich witraży. Po śmierci prof. Kalinowskiego i odejściu na emeryturę pani Małkiewiczówny prace nad Korpusem zostały przerwane. Bieżący projekt stanowi ich kontynuację.

Przedmiotem badań są wszystkie witraże datowane przed ok. 1530 rokiem, w tym również te zachowane tylko we fragmentach, np. znalezione w trakcie prac archeologicznych. Opracowanie obejmuje wszystkie przeszklenia witrażowe zachowane w Polsce w jej obecnych granicach (zgodnie z zasadami przyjętymi w ramach międzynarodowego projektu Corpus Vitrearum Medii Aevi); zarówno wykonane na miejscu, jak i sprowadzone później w ramach działalności kolekcjonerskiej.

Projekt realizowany jest w ramach bezprecedensowego przedsięwzięcia – powołanego w 1952 r. międzynarodowego Corpus Vitrearum Medii Aevi (CVMA), którego celem są kompleksowe badania nad średniowiecznym malarstwem witrażowym oraz jego konserwacja. Członkami organizacji są kraje europejskie, Stany Zjednoczone oraz Kanada. Każde z państw zajmuje się opracowaniem średniowiecznych przeszkleń witrażowych zachowanych na swoim obszarze. Polska przystąpiła do CVMA już w 1958 r. Prace realizowane są zgodnie z ustalonymi przez organizację wytycznymi, dzięki którym wydawane w różnych krajach tomy tworzą spójną serię wydawniczą. Każdy tom zawiera kompletny katalog przeszkleń, zestawienie źródeł pisanych oraz fotograficzną dokumentację zabytków.

W ramach bieżącego projektu polska pracownia Korpusu Witraży Średniowiecznych opracowuje dwa tomy, które zostaną opublikowane w języku niemieckim:

I tom. Malarstwo witrażowe południowej Polski: Małopolska, Ziemia Przemyska, Śląsk (część pierwsza, na temat witraży kościoła Mariackiego w Krakowie, została niedawno opublikowana)

II tom. Malarstwo witrażowe północnej Polski: Pomorze Zachodnie, Wielkopolska, Mazowsze (a także Pomorze Wschodnie i Kujawy – część ta zostanie opracowana w kolejnych latach).

Trwający obecnie, pięcioletni projekt (2014-2019), finansowany w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki, obejmuje średniowieczne witraże Małopolski, Ziemi Przemyskiej, Wielkopolski, Mazowsza, Śląska oraz Pomorza Zachodniego. Ukończony zostanie pierwszy tom Korpusu Witraży Średniowiecznych w Polsce, natomiast na kolejne lata planowana jest kontynuacja prac nad drugim tomem (witraże Pomorza Wschodniego i Kujaw) oraz publikacja tomu I.2: Małopolska i Ziemia Przemyska.

Zespół realizujący projekt

  • Dr Dobrosława Horzela (kierownik projektu)

  • Joanna Utzig (badania z zakresu historii sztuki)

  • Piotr Kołpak (kwerenda archiwalna)

  • Robert Sikorski (kwerenda archiwalna)

  • Dr hab. Paweł Gut (kwerenda archiwalna)

  • Dr Paweł Karaszkiewicz (zagadnienia konserwatorskie)

  • Dr Marta Kamińska (zagadnienia konserwatorskie)

  • Dr Daniel Podosek (dokumentacja fotograficzna)

  • Halina Siemaszko (dokumentacja rysunkowa)