Corpus Vitrearum Polska

W roku 1958 Polska przystąpiła do Corpus Vitrearum Medii Aevi, organizacji utworzonej sześć lat wcześniej z inicjatywy prof. Hansa R. Hahnlosera podczas Międzynarodowego Kongresu Historii Sztuki w Amsterdamie, pod egidą Międzynarodowej Unii Akademickiej (UAI) oraz Międzynarodowego Komitetu Historii Sztuki (CIHA). Pierwotnym celem CVMA były kompleksowe badania nad witrażownictwem średniowiecznym; z czasem objęły one również witraże nowożytne (co znalazło swoje odbicie w nazwie organizacji – obecnie Corpus Vitrearum), a ostatnio podjęto przygotowania do kolejnego poszerzenia zakresu prowadzonych prac o witraże powstałe po roku 1800.

Reprezentantami Polski w CVMA byli między innymi prof. Władysław Tatarkiewicz, prof. Stanisław Lorentz, prof. Jan Białostocki oraz autorzy przygotowujący polski tom CVMA: prof. Lech Kalinowski (z czasem  przewodniczącym polskiego komitetu narodowego), dr Hanna Pieńkowska oraz Helena Małkiewiczówna. W roku 1998 komitet polski zorganizował XIX Międzynarodowe Colloquium CVMA Witraż jako malarstwo monumentalne (Stained Glass as Monumental Painting), które odbyło się w Krakowie.

Po śmierci prof. Lecha Kalinowskiego (15 czerwca 2004 roku)przewodniczącym polskiego komitetu CV został w roku 2005 prof. Wojciech Bałus. Poza nim członkami Corpus Vitrearum Polska są obecnie: Danuta Czapczyńska-Kleszczyńska, Beata Fekecz-Tomaszewska, Elżbieta Gajewska-Prorok, dr Dobrosława Horzela, Marta Kamińska (skarbnik), dr Magda Ławicka, Sławomir Oleszczuk, dr Tomasz Szybisty (sekretarz).

Siedzibą Corpus Vitrearum Polska jest Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego (ul. Grodzka 53, 31–001 Kraków), w którym mieszczą się specjalistyczne archiwum, biblioteka i fototeka, obejmujące zbiory związane z witrażownictwem polskim i zagranicznym od średniowiecza po czasy współczesne.

Badania, prowadzone obecnie przez Corpus Vitrearum Polska, postępują dwutorowo. W dalszym ciągu kontynuowane są prace nad witrażownictwem średniowiecznym na ziemiach polskich: w najbliższym czasie ukaże się tom dotyczący gotyckich witraży kościoła Mariackiego w Krakowie, a w roku 2014 uruchomiono pięcioletni projekt badawczy „Korpus witraży średniowiecznych w Polsce" (kierownik: dr Dobrosława Horzela), finansowany ze środków Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Z kolei w roku 2012 rozpoczęto, także dzięki środkom pochodzącym z NPRH, szeroko zakrojone badania nad witrażownictwem kościelnym XIX i XX wieku, prowadzone w ramach projektu „Korpus witraży z lat 1800–1945 w kościołach rzymskokatolickich metropolii krakowskiej i przemyskiej" (kierownik: prof. dr. hab. Wojciech Bałus). Na początku 2014 roku ukazał się pierwszy tom prezentujący wyniki tych badań: Korpus witraży z lat 1800–1945 w kościołach rzymskokatolickich metropolii krakowskiej i przemyskiej, red. Wojciech Bałus, Tomasz Szybisty, t. 1: Danuta Czapczyńska-Kleszczyńska, Tomasz Szybisty, przy współpracy Pawła Karaszkiewicza i Anny Zeńczak, Archidiecezja krakowska. Dekanaty krakowskie, Kraków 2014. Publikacja – co warte podkreślenia – jest pierwszym opracowaniem tego typu w historii całego Corpus Vitrearum.